Karbon kredileri, işletmelerin kurumsal karbon ayak izi emisyonlarının azaltılması projeleri ile 1 Ton CO2 = 1 Karbon Kredisi olacak şekilde oluşturulan bir finansal sertifikadır. Karon krediler, küresel iklim değişikliği, ulusal ve uluslararası zorunluluklar, müşteri talepleri konularda kurumsal karbon ayak izi emisyonlarını azaltmayı desteklemek amacıyla kullanılmaktadır.
Karbon kredisi sertifikası doğrulaması yapılmış emisyon azaltım projelerini ifade etmektedir. Küresel iklim değişikliği ile yürütülen çalışmalardan biri olarak kabul edilen karbon ticareti sürdürülebilirlik kapsamında karşılaştığımız terimlerdendir. Karbon ticareti ile işletmeler, dernekler, kuruluşlar ve bireyler küresel iklim değişikliği ile olan mücadelede destek olma şansı elde edebilmektedir.
Karbon Ticareti Nedir?
Karbon ticareti sera gazı emisyonlarını düşürmek, dengelemek, azaltmak için karbon kredilerinin kullanıldığı bir sistemdir.
Dünya çapında yürütülen Emisyon Ticaret Sistemleri ve Ülkemizde iklim kanununun onaylanması ile 2026 yılında devreye girecek olan Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi karbon ticareti kapsamında zorunlu olarak kabul edilen piyasalardır. Bu sistemler kapsamında otoriteler tarafından belirlenen sera gazı emisyonu salınımı sınır değerini aşan şirketler karbon kredisi ile aştıkları kadar kısmı dengelemeleri gerekmektedir. Aynı sistemlerde otoriteler tarafından belirlenen sınır değeri aşmayarak altında kalan şirketler sınır değere kadar olan emisyon miktarları karbon kredisi olarak tanımlanmaktadır. Sınır değeri aşan şirketlerin sınır değeri aşmayan şirketlerden karbon kredisi alarak karbon emisyonlarını dengeleme işlemlerine karbon ticareti denilmektedir.
İşletmelerin karbon emisyonlarını dengeleme istekleri, marka değeri, müşteri talepleri doğrultusunda karbon kredisi alması, satması bu süreçlerin herhangi bir yasal bir gereklilik olmadan yapılması süreçlerine gönüllü karbon piyasaları denilmektedir. Gönüllü projelerde kullanılan karbon kredileri yenilebilir enerji projeleri, enerji verimliliği projeleri, biyoçeşitlilik projeler, direk karbon yakalama projeleri ile üretilebilmektedir.
Bu iki piyasa kapsamında önemli olan konuların başında gönüllü karbon kredileri, zorunlu piyasalarda yani Emisyon Ticaret Sistemlerinde karbon denkleme işleminde kullanılamamaktadır. Zorunlu piyasalarda kullanılan kredilerin fiyatları yüksek olurken, gönüllü piyasalarda kullanılan karbon kredileri türlerine göre değişkenlik göstermekte olmasına karşın zorunlu piyasalara nazaran fiyatları düşük olarak kalmaktadır.
Karbon Ticareti Nasıl Yapılır?
Karbon ticareti işletmelerin ulusal otorite, müşteri, uluslararası yaptırımlar vb. tarafından belirlenen sera gazı emisyonları sınır değerleri sağlamak adına karbon kredisi satın alması, ya da fazla kredilerini satması ile gerçekleşmektedir.
Gönüllü piyasalarda karbon kredileri uluslararası saygınlığı olan Gold Standart Verra, CTX gibi siteler üzerinden yapılabilmektedir.
Zorunlu piyasalarda ise bu süreçler devlet otoritelerinin belirlediği adımlarla yürütülmektedir. Bu süreçler işletmelerin emisyonların hesaplanması ve doğrulanması süreçlerinin ardından devlet otoritelerinin açıklamış olduğu tarihler arasında sınırı aşan şirketlerin aşmayan şirketlerden devlet gözetiminde karbon kredilerini alıp satımı ile olmaktadır.
Karbon Ticaretinin Faydaları Nelerdir?
Karbon ticareti ile küresel iklim değişikliği kapsamında karbon emisyonlarının azaltılması, önlenmesi hedeflenmektedir. Gönüllü piyasalar ile işletmeler karbon emisyonları azaltmada konusunda fayda sağlamakta ve ayrıca karbon kredilerinden gelir elde ederek finansal bir fayda sağlarken sürdürülebilirlik çalışmalarına da fayda sağlamış olmaktadır. Zorunlu piyasalar ise belirledikleri kriterler ile sera gazı emisyonu salınımlarında büyük sorumlulukları olan işletmeleri yasal mevzuatlar uyarınca sınırlamakta ve sınırlara uymayanların cezai işlemler, vergiler ile karşı karşıya bırakmaktadır. Bu sebeple işletmeler cezai yaptırımlar ve vergilere ödenmesi muhtemel ücretler ile emisyon azaltıcı yatırımlar yaparak otoriteler tarafından belirlenen sınır değerleri sağlamayı hedeflemektedir. Bu sayede karbon ticareti ile karbon emisyonların azaltmaya teşvik etmesi konusunda fayda sağlamaktadır.
